Lunae die 13 mensis Aprilis 2026

MUSEUM IMAGINARIUM

De rebus visis et mente fictis chronicon Ansgarii Osloensis

 

Vanitas vanitatum

Petrus Claesz, artifex Batavicus, qui animam efflavit delicatam kalendis Ianuariis, anno Domini millesimo sescentismo sexagesimo, hanc imaginem confecit inclutam, quae inscribitur Vanitas cum violina et sphaera crystallina, exemplumque praebet eximium naturae mortuae picturae. In illo pingendi genere, quod imprimis artifices ingeniosi saeculo decimo septimo prospere coluerunt, magna copia rerum disparilium conspicitur, quae perfide arcana meditantium voluptatem irritat, neque leviter animi inquietudinem incitat. Quorsum igitur haec series rerum fluxarum varia spectat? scilicet ad conditionem inconstantem atque caducam hominum pensiculandam, ne ullum fugiat mortalem quam brevi temporis spatio delectationem afferant perfusoriam pompae potestatum natiumque vibrationes morti obnoxiis atque colentibus regionem sublunarem perpetuoque mutabilem.

His enim in tabulis pictis animo oculisque cernimus quemadmodum rosae fragrantes colorisque purpurei celeriter marcescant, sicut amantium ardor subito consenescit, necnon gloria imperiorum periclitantium ac memoria ipsa nationum olim illustrium citus evanescit; aspectu sentimus acerrimo quomodo poma cadiva, mox putrescentia, gradatim colorem mutent odoremque pariter naribus et animo suavissimam amittant, ne quam ancipites fortunae sint eventus obliviscamur. Saepe etiam admiramur instrumenta fidicinum, sive violinas ac violas cruriales, sive ventrem prominentem canorumque cuiusdam lutanae, quae chordis ruptis insipide tacet, cum iam non convivia laute agitentur, nec potationes hilariter moveantur, verique simile sit ipsum lutanistam ad plurimos abisse. Frequenter quoque trepidi percipimus calvariam meditabundam cuiusque oculorum orbita iam nihil observant, tantummodo indicant vacuitatem a molestiis aeque ac deliciis. Eadem ratione, interdum in picturis eiusmodi conspiciuntur muscae ac papiliones errantes, quae animalicula vitae brevitatem figurate significant, utpote quae plerumque modo paucis diebus volitent, ne plane plurimum colori confidant formarum virginalium amatores. Et in codicibus vestustioribus usuque attritis, qui iam legentium animos minime sollicitant, ostenditur doctrina fugax ac fatuitas doctorum. Ceterum emblemata ipsius temporis, horologia et clepsammae prudentiam mortalibus suadent, quoniam calices vitrei iam exsiccati atque pocula exhausta, quibus hae tabulae ornantur, nobis indicant potatores strenuos et helluones fortissimos, iam esse profectos, non ubi saturi eunt, sed ad inferos ut poenas luerent vitiorum ventris ac gulae. Et nonnumquam atramentarium atramento exsiccatum, nec sine penna anserina, admonet quomodo semper incassum homunciones litterati epistulas seu philosophicas, seu nequiores et amatorias, quas nemo umquam legit, neque ulla puella aperuit quidem, diligentissime scriptitarint. Denique interdum etiam conspicitur aliquod candelabrum sine candela, vel candela modo extincta, cuius ellychnium fumum exilem emittere solet, ne nos fugiat summa rerum omnium inanitas.

Multae res eiusmodi hac in imagine, quam confecit Petrus Claesz, ita studium meditantium stimulant, ut potius longeque vehementius in sphaeram illam crystallinam inspicientium oculi et animus convertantur. Etenim hac in sphaera crystallina, velut imago in speculo relucens, mira species per repercussionem conspicitur; videmus pictorem ipsum, nec sine petaso atque collari rugoso, tabulam super pluteo pingentem. Officina pictoris luce tenuiter illuminatur aurea, et crux fenestrae homunciones desidiosos ignaviaeque turpiter deditos commonet quam saepe gratia divina etiam in rebus minutissimis inveniatur. Neque enim imago ipsius pictoris in hac sphaera crystallina omnino dissimilis videtur ceteris rebus, quae symbolice universitatis mundi levitatem indicant, quoniam species illa repercussa tantummodo brevissime in hac rotunditate mirabili cerneretur, nisi penicillo artificis doctissimo tam subtiliter depicta esset, ut repercussio illa vitrea ac momentanea usque per saecula saeculorum ad aetatem nostram a pietate alienissimam produceretur.

Ceteroquin iuglans, putamine fracto, in mensa pictoris nostri quoque conspicitur, quae nux sapidissima, secundum homines doctos spectataeque pietatis, tum incarnationem, tum ipsam trinitatem, tum castitatem virginum, res omnes praecipue supervacuas ac mutabiles, speciose atque nucatim designat, videlicet vanitatum vanitatem.

Scripsit Ansgarius Osloensis

De civitate deorum
De artificio comico
De Rhinocerotibus
De rusticatione imaginaria
De luna imaginaria
Dominula porcaria
De sartoribus et bestiis
De tempestatibus
De naturae theatro 
De insulis et nubibus
De malis citreis, aurantiis rosaque
De leonibus et somniis
De homine bulla
Et Deus homo factus est
AD FENESTRAM
De phantasmate pulicis 
Ad speculum 
De effractione carceris 
De ubertate Dei 
De vi martyrii 
De rebus occultis 
De voluptatibus perfusoriis 
De miris et miraculis pingendis 
De invisibilitate
De iungala Parisina
De triangulis
De simulacris
DE ARCHANGELO MEDIOLANENSI
De quadam insula longinqua
Sanctus Thomas hispaliensis